Anatomia zdrowego...

Zdrowie i dieta

12.08.2019

Domowe przetwory na zimę – czy warto je robić?

Przetwory na zimę to kultowa pozycja w wakacyjnej rozpisce kulinarnych zadań. Na czym polega ich fenomen? Jakie są plusy i minusy przetworów na zimę? Zobaczcie, co na ten temat pisze nasza dietetyczka Ewa Ceborska-Scheiterbauer.

Minusy

Niewątpliwym minusem przetworów na zimę jest to, że przygotowanie dobrych dżemów, konfitur, passat czy sosów warzywnych wymaga sporo pracy, a także pewnych umiejętności. Poza tym trzeba wygospodarować miejsce, w którym przygotowane słoiczki będą mogły w odpowiednich warunkach doczekać się swojej kolejki.

Warto wspomnieć również o witaminie C, która jest bardzo wrażliwa na działanie temperatury i rozpada się podczas długotrwałego gotowania dżemów czy pasteryzacji słoików. Dlatego też większość domowych dżemów nie stanowi dobrego źródła tej witaminy. W nowoczesnych zakładach produkcyjnych stosowane są najnowsze technologie, które ograniczają straty witamin i innych składników labilnych podczas produkcji. W domowych przetwórniach – ze stratami bywa różnie.

 

Plusy

Tych na szczęście jest znacznie więcej. Mówię Wam to ja – dietetyk i mama w jednym. Dlaczego więc, zamiast poświęcać więcej czasu dzieciom, dryluję wiśnie, morele, usuwam szypułki z truskawek i pakuję wszystko do słoiczków? Otóż powodów jest bardzo wiele, a o to kilka z nich:

 

Fajna zabawa!

Przygotowanie owoców na dżemy czy powidła to świetne zadanie dla dzieci – jest to czas, który w dużej mierze spędzamy razem, robiąc coś twórczego, czym będziemy się cieszyć, siadając wspólnie do stołu (czy wiecie, że podpisywanie słoiczków to nie lada frajda dla najmłodszych – każdy robi to, jak umie, niektórzy malują etykiety kredkami).

 

Okiem dietetyka

Z punktu widzenia dietetyka: owoce i warzywa dostarczają wielu związków o działaniu bioaktywnym (nawet po obróbce termicznej). Warto jednak zwrócić uwagę na:

  • starajmy się nie obierać owoców. Świetnym przykładem będą tu jabłka, które nieobrane są bogatsze w substancje korzystne dla zdrowia, a jednocześnie dostarczą pektyn (dzięki czemu dżem będzie gęstszy),
  • warto wykorzystywać drobne pesteczki z owoców jagodowych, np. malin czy truskawek. Dzięki temu nie tylko dostarczymy większe ilości błonnika pokarmowego, ale także zachowamy cenne elagotaniny, które występują w pesteczkach jeżyn i malin,
  • przeciery pomidorowe i marchwiowe warto rozdrobnić. Dzięki temu biodostępność likopenu i/lub beta-karotenu będzie większa,
  • przetwory pomidorowe, poddane obróbce termicznej, są lepszym źródłem likopenu aniżeli surowe pomidory,
  • gotowanie dżemów, kompotów czy innych przetworów warto skrócić tak, aby finalny produkt miał jak najmniej strat witamin,
  • unikaj zalew, np. octowej. Wiele cennych związków z warzyw i owoców przedostaje się do zalewy, którą finalnie wylewasz,
  • przechowuj przetwory w ciemnym, lekko chłodnym miejscu. Najlepiej sprawdza się piwnica.

 

Dobry surowiec to podstawa!

Kolejny ogromnym plusem (dla mnie największym) jest to, że przygotowując surowiec na przetwory, ma się wpływ na to, jak on wygląda, czy jest świeży, czy jest ekologiczny, czy jabłka nie były obite, a truskawki nadgniłe, itd.

Jest to szczególnie ważne dla dzieci, które mają niższą masę ciała i są bardziej narażone na substancje toksyczne, takie jak mykotoksyny. Jedna z mykotoksyn, tzw. patulina, to związek, który zostaje produkowany w spleśniałych owocach, ale jego niewielkie ilości pojawiają się również w lekko obitych jabłkach, gruszkach czy brzoskwiniach. Patulina jest oporna na działanie wysokiej temperatury (wytrzymuje temperaturę 100st.C przez 15 minut), a więc potencjalnie może być w przetworach.

 

Alternatywy dla cukru

Dodatek cukru we własnych przetworach można pominąć, zmodyfikować lub zamienić na inny słodki produkt, np. ksylitol, stewię czy inne słodsze owoce. U mnie świetnie sprawdza się ksylitol, a dla młodszego dziecka (ksylitol można podać po pierwszych 3 latach życia dziecka) lepszy będzie dodatek jabłek i/lub niesiarkowanych rodzynek.

 

Dobra receptura

Kolejnym plusem własnych przetworów jest to, że możemy tworzyć unikalne receptury. Do dżemu morelowego warto dodać odrobinę kardamonu, do konfitur z truskawek nieco cynamonu lub wanilii, a do tradycyjnych powideł gorzkie (najlepiej surowe) kakao – to fajny patent na uzyskanie uwielbianej czekośliwki bez dodatku cukru! We własnych dżemach łatwiej też przemycić mniej popularne produkty, np. w dżemie wiśniowym – jagody goji, a w musie brzoskwiniowym – kwaśne acai.

 

Sprytne patenty na wykorzystanie przetworów

 

Jak widzimy, plusów jest bardzo wiele, a radość wspólnego śniadania w zimowy poranek, kiedy na stole pojawiają się naleśniki z czekośliwką – wielka.

 

Jak niebanalnie wykorzystać domowe przetwory? Przygotowałam kilka nieszablonowych pomysłów:

  • do jogurtu naturalnego dodaj dżem truskawkowy – po wymieszaniu uzyskasz dżem truskawkowy o niebo lepszy i zdrowszy niż ten sklepowy,
  • do naleśników czy pancake’ów idealnie sprawdza się gęstszy dżem, np. czekośliwka czy powidła z moreli,
  • płynny dżem z owoców czarnego bzu z dodatkiem słodkich jabłek, imbiru i cynamonu to środek dobry na czas wszelkich infekcji,
  • syrop malinowy jako dodatek do herbaty lipowej pomoże Ci w czasie gorączki,
  • zrób szybkie ciasto – nadziej roladę biszkoptową dowolnym nieco gęstszym dżemem,
  • mały głód zaspokoisz naturalnym serkiem homogenizowany z dodatkiem dżemu z bardzo zdrowej aronii,
  • aronia u duecie z jabłkiem będzie działała korzystnie na regulację ciśnienia tętniczego,
  • passaty pomidorowe to nie tylko surowiec na zupę pomidorową, ale także na wszelkie sosy – świetnie sprawdzi również na domowej pizzy,
  • domowe przetwory to fantastyczny prezent dla bliskich, który nie mają czasu na zapełnianie swoich spiżarni,
  • przetwory to też sposób na życie zgodne z filozofią no waste – zostały Ci owoce i nie wiesz co z nimi zrobić? Zrób dżem – nawet jeśli miałby to być jeden słoiczek.

 

Domowym przetworom mówię zdecydowane tak. Pamiętaj tylko, aby wybierać surowiec wolny od pleśni, obić, najlepiej ekologiczny. Nie dodawaj do niego żelów (które często mają dodatek sztucznej substancji konserwującej) i ograniczaj cukier.

 

Koniecznie pochwalcie się przygotowanymi przetworami!

Dieta optymalna – czy taka istnieje?Zupy – dlaczego warto uwzględnić je w jadłospisie?


Brak Odpowiedzi do "Domowe przetwory na zi..."

Skomentuj:

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *